Slipper Clutch ή στα Ελληνικά... μονόδρομος συμπλέκτης.

[ALX™ 3.016]

και μία φωτό από Ducati

Όλη η δύναμη που παράγεται από τον κινητήρα μας πρέπει με κάποιο τρόπο να φτάσει στο πίσω ελαστικό, όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερα. Αυτή τη δουλειά την αναλαμβάνει ο συμπλέκτης σε συνεργασία με το κιβώτιο και τον τρόπο μετάδοσης της κίνησης από την τελική σχέση του κιβωτίου στο γρανάζι. Σημαντικό ενδιαφέρον παρουσιάζει μια συγκεκριμένη εφαρμογή του συμπλέκτη και η ο οποία ονομάζεται μονόδρομος συμπλέκτης ή one way clutch ή slipper clutch, ʽʽαγγλιστίʼʼ.

Τι είναι και γιατί χρησιμοποιείται

Όλοι μας κάποια στιγμή έχουμε οδηγήσει γρήγορα τη μοτοσικλέτα μας. Και όλοι κάποια στιγμή θα χρειάστηκε να φρενάρουμε απότομα κατεβάζοντας ταχύτητα στο κιβώτιο. Στη συγκεκριμένη, λοιπόν, κατάσταση που περιγράφουμε, εμφανίζεται ένα πολύ ενοχλητικό και ίσως επικίνδυνο φαινόμενο του μπλοκαρίσματος του πίσω τροχού. Φανταστείτε ένα γρήγορο κατέβασμα από τρίτη σε δεύτερη ταχύτητα λίγο πριν τη φουρκέτα με τον πίσω τροχό να μπλοκάρει και να αναπηδάει στο οδόστρωμα. Σίγουρα δεν είναι και το ιδανικό στρίψιμο.

Για το λόγο αυτό, οι δαιμόνιοι μηχανικοί εξέλιξαν ένα σύστημα μετάδοσης που θα αποτρέπει το παραπάνω ενοχλητικό φαινόμενο, το μονόδρομο συμπλέκτη.

Η ουσία, λοιπόν, του όλου θέματος έχει να κάνει με την ομαλή μεταφορά της ροπής στον πίσω τροχό σε ένα ενδεχόμενο γρήγορο κατέβασμα στο κιβώτιο ταχυτήτων. Διότι λογικά να το σκεφθείτε, κατεβάζοντας ταχύτητα εξαναγκάζουμε τον τροχό να μειώσει απότομα τη γωνιακή του ταχύτητα αν εμείς δεν συγχρονίσουμε τις στροφές του κινητήρα.

Πώς λειτουργεί

Ο συγκεκριμένος συμπλέκτης έχει μια αρχή λειτουργίας. Ουσιαστικά μειώνει την πίεση στα δισκάκια του συμπλέκτη όταν ο πίσω τροχός προσπαθεί να γυρίσει τον κινητήρα, αναγκάζοντας έτσι το συμπλέκτη ουσιαστικά να πατινάρει.

Η αρχή λειτουργίας είναι απλή. Σε κανονικές συνθήκες χρήσης ο συμπλέκτης συμπεριφέρεται σαν ένας νορμάλ πολύδισκος συμπλέκτης, με την απόσταση του μουαγιέ με το καπάκι του συμπλέκτη να παραμένει σταθερή. Η διαφορά όμως έγκειται στο γεγονός πως ο συμπλέκτης διαθέτει ένα σύστημα με μπίλιες και αυλάκια, το οποίο μειώνει τη ροπή που εμφανίζεται από το φρενάρισμα με τον κινητήρα. Όταν η αντίστροφη αυτή ροπή κάνει την εμφάνισή της, το σύστημα που αναφέραμε παραπάνω επιτρέπει στο μουαγιέ του συμπλέκτη, που ουσιαστικά είναι δυο κομμάτια, να ξεχωρίσει και να μεγαλώσει η απόσταση ανάμεσα σε αυτά. Έτσι είναι σαν να πατάμε ελαφρά το συμπλέκτη πατινάροντάς τον, μειώνοντας το φρενάρισμα με τον κινητήρα. Μόλις ξανανοίξουμε το γκάζι, ο συμπλέκτης επιστρέφει στην κανονική λειτουργία του. Ο όρος μονόδρομος συμπλέκτης, λοιπόν, έχει να κάνει με την ιδιότητά του αυτή, να έχει μέγιστη εμπλοκή από τη μία κατεύθυνση και από την άλλη να έχει τη δυνατότητα να πατινάρει.

Υπέρ και κατά

Το γεγονός ότι ο συμπλέκτης είναι μονόδρομος αποτελεί ʽʽθείο δώροʼʼ, εφόσον δεν ταλαιπωρεί την αλυσίδα κατά την έντονη επιβράδυνση, συνεπώς συντελεί θετικά στη λειτουργία της ανάρτησης, ενισχύοντας ακόμη περισσότερο την πρόσφυση του ελαστικού. Η οδική συμπεριφορά της μοτοσικλέτας δεν αλλάζει ουσιαστικά, αλλά μας επιτρέπει να εκμεταλλευτούμε στο έπακρο το σύστημα πέδησης φρενάροντας οριακά χωρίς να πρέπει να μάθουμε να χρησιμοποιούμε το γκάζι και να ʽʽσυγχρονίζουμεʼʼ τις στροφές του κινητήρα με τη γωνιακή ταχύτητα του πίσω τροχού. Και μην ξεχνάτε πως στην οριακή οδήγηση καλό είναι να μην έχουμε πολλά στο μυαλό μας παρά μόνο τις ιδανικές γραμμές και την κατάλληλη στιγμή να επιβραδύνουμε ή να επιταχύνουμε. Πολλοί είναι όμως αυτοί που είναι πολέμιοι των μονόδρομων συμπλεκτών. Μια πολύπλοκη μηχανολογική κατασκευή έχει πιθανότητες να δυσλειτουργήσει. Και επειδή ο μονόδρομος είναι πιο πολύπλοκος από τον απλό συμπλέκτη, υπάρχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να αποδειχθεί αναξιόπιστος.

Επίσης, πολλοί είναι αυτοί που θεωρούν σαν μειονέκτημα την περιορισμένη δυνατότητα πέδησης του κινητήρα. Αυτοί απλά ανήκουν σε άλλη σχολή. Το σημαντικότερο για τους εραστές της πραγματικής οδήγησης είναι πως τα βοηθήματα του είδους αυτού αφανίζουν τις δυνατότητες εξέλιξης των αναβατών, περιορίζοντας και την ενεργητική ασφάλεια ουσιαστικά. Θεωρούν, λοιπόν, πως ο μονόδρομος συμπλέκτης έχει τα αντίθετα αποτελέσματα από αυτά που σχεδιάστηκε να κάνει.

Εξάλλου, στην καθημερινή οδήγηση τα σύγχρονα συστήματα πέδησης μπορούν να ανταπεξέλθουν με άνεση. Όλα τα παραπάνω είναι απολύτως υποκειμενικά. Ο καθένας μπορεί να επιλέξει τι θα οδηγήσει και πώς. Οι επιλογές πλέον σε aftermarket συμπλέκτες είναι πολλές και αξιόλογες και ο κάθε αναβάτης μπορεί να επιλέξει αυτό που ταιριάζει σε αυτόν και τη μοτοσικλέτα του. Και δεν είναι τυχαίο που πολλοί κατασκευαστές επιλέγουν να εξοπλίζουν τα μοντέλα τους με μονόδρομους συμπλέκτες από την πρώτη τοποθέτηση.

mototriti

[mavro provato 47]

Η αρχή λειτουργίας είναι απλή.

Κάθε φορά που ξεκινάω να διαβάσω ένα τεχνολογικό άρθρο,εντιποσιασμένος απο το καινούργιο άλμα της τεχνολογίας,πέφτω πάνω στην συγκεκριμένη φράση κι εκεί κάνω στάση,ξύνοντας το κεφάλι μου και μονολογώντας:ρε γαμώτο,τόσο απλό ήταν; Ειρωνία,δεν συμφωνίτε; B)

Και για να έρθω στο θέμα,έχω μια ερώτηση:Μπορεί να τοποθετηθεί και σε παλαιότερες μηχανές;Έτσι για να ξέρω αν έχω την επιλογή αν θελήσω.

Άλλη ερώτηση:Στ'αυτοκίνητα υπάρχει η συγκεκριμένη τεχνολογία ή δεν υφίστατε;Για να ξέρω αν σπάσαμε αυτό το καθεστημένο της εξέληξης που προστάζει πρώτα τα κουτιά να πέρνουν σειρά και μετά τα δίκυκλα.Λές και το τουτού το έχει περισσότερη ανάγκη το ABS.

[dimitrishndsm 596]

Και στα αυτοκίνητα υπάρχει

[helonaracer 21]

Και για να έρθω στο θέμα,έχω μια ερώτηση:Μπορεί να τοποθετηθεί και σε παλαιότερες μηχανές;Έτσι για να ξέρω αν έχω την επιλογή αν θελήσω.

Μα...

Είναι ήδη αρκετά παλιό...

Πάνε πάνω από 20 χρόνια που εμφανίστηκε στo SBK πάνω στην RC30

Επίσης να πούμε, ότι ένας Έλληνας (παλιός) μηχανικός και πατεντιάρης, ο Μεταξάς(δεν θυμάμαι το μικρό του) είχε φτιάξει τον δικό του μονόδρομο και αν θυμάμαι καλά ήταν πριν βγάλει η Honda το RC30.

Ναι μπορεί να μπεί σε οποιαδήποτε μηχανή, με την προυπόθεση ότι είναι σχεδιασμένο γι αυτήν.

Όπως δεν μπορείς να βάλεις στο CBR σου τον αμφίδρομο συμπλέκτη του GSXR μου λόγω του ότι έχουν διαφορετικά σημεία έδρασης, στήριξης, βιδώματος, διάμετρο δίσκων κλπ, έτσι δεν μπορείς να βάλεις κι έναν όποιον να'ναι μονόδρομο συμπλέκτη.

Επίσης να πούμε, ότι ο μονόδρομος, δεν παίρνει τα πάντα στα χέρια του όπως φαίνεται να κάνει.

Η λειτουργία του στηρίζεται στην ύπαρξη ελατηρίων τα οποία αντιστέκονται στο να μεγαλώσει η απόσταση μεταξύ των δύο τμημάτων της καμπάνας. Η σκληρότητα των ελατηρίων ορίζει το πότε θα ελευθερώσει.

Παλιά (δεν ξέρω τι παίζει τώρα) στους αγώνες, οι ομάδες έπαιζαν με τα ελατήρια είτε για να φέρουν το σημείο μπλοκαρίσματος σε ένα επιθυμητό σημείο ώστε να έχουν την δυνατότητα να μπαίνουν με πάντες, είτε έπειτα από αλλαγή συμπίεσης, όπου αύξανε πιά και η αντίσταση του μοτέρ άρα και άλλαζε και το σημείο μπλοκαρίσματος.

[IoannisPanagiotidis 2.125]

.... πολυ καλο θεμα ...το ειχα ακουσει και παλιοτερα σαν ορο αλλα δεν ειχα καταλαβει την λειτουργια του!!

...πληροφοριακα και για να ξερουμε ....ξερει κανεις ποιες σημερινες μοτοσυκλετες ειναι εφοδιασμενες με ενα τετοιο σύστημα?

[ALX™ 3.016]

Πάντως δεν ξέρω, αλλά εμένα μου αρέσει να μου ψιλομπλοκάρει ο πίσω τροχός σε κατέβασμα πριν από την στροφή και να μπαίνω ολίγων τι πλαγιολισθαίνοντας όταν το ζητήσω

[lordelesar 0]

Σήμερα έκανα ένα λάθος κατέβασμα πάνω στην Μεσογείων και το πρώτο που σκέφτηκα ήταν "ώστε αυτό κάνει το slipper clutch που διάβαζα ότι έχει το 696".

Πολύ ενδιαφέρον άρθρο ALX, νάσαι καλά φίλε να μας μορφώνεις!

[janabetis 764]

...πληροφοριακα και για να ξερουμε ....ξερει κανεις ποιες σημερινες μοτοσυκλετες ειναι εφοδιασμενες με ενα τετοιο σύστημα?

Να πω; Να πω; Να πω;;; :P :P :P

Όντως το σύστημα δίνει πολύ διαφορετική αίσθηση κυρίως στα απότομα φρένα/κατεβάσματα.

[ALX™ 3.016]

Όχι να μην πεις Νομίζεις ότι έχουμε όρεξη ?

:P :lol:

[Stradale 0]

Σε γενικές γραμμές κατάλαβα ότι είναι ώστε να μην μπλοκάρει ο πίσω τροχός πριν από την στροφή.Κάτι σαν μύτη-τακούνι στα αμάξια.Αλλά τι άλλο κάνει?Πχ χάνεις το φρενάρισμα του κινητήρα στην ευθεία?Πως λειτουργεί?

[IoannisPanagiotidis 2.125]

Σε γενικές γραμμές κατάλαβα ότι είναι ώστε να μην μπλοκάρει ο πίσω τροχός πριν από την στροφή

...... ώστε να μην μπλοκάρει ο πίσω τροχός πριν από την στροφή ..... πανω στη κατεβασιά που θα κανεις!!!

κατα καποιο τροπο ειναι ετσι φτιαγμενος που οταν τα δισκακια πατανε για να δωσουνε κινηση στη ροδα γατζωνουν σωστα αλλα οταν φρεναρουν λογο μια κατεβασιας τοτε δεν πιανουν μεταξυ τους και λειτουργουν σαν να πατιναρουν ...αφηνοντας την κινηση χωρις να φρεναρει ο πισω τροχος !!

...καπως ετσι !!!

[IoannisPanagiotidis 2.125]

....και ελεγα οτι καπου το ειδα!!!.... ....εδω!!! .θα βρεις τις απαντησεις σου φιλε!!!! ....ο ALX προνόησε!!

[Stradale 0]

Τέλειο άρθρο!!

Ευχαριστώ παιδιά!

[Stradale 0]

Σαν δίχρονο ένα πράμα....

[ChrisMelas0 1]

εγώ με το RS το δίχρονο γιατί έχω πολύδισκο γ@μώτη μου ????

[zorz 42]

εγώ με το RS το δίχρονο γιατί έχω πολύδισκο γ@μώτη μου ????

Ε, πάρε κανένα BMW αν σε χαλάει τόσο.

[r3negade 3.396]

Πάντως δεν ξέρω, αλλά εμένα μου αρέσει να μου ψιλομπλοκάρει ο πίσω τροχός σε κατέβασμα πριν από την στροφή και να μπαίνω ολίγων τι πλαγιολισθαίνοντας όταν το ζητήσω

+499, φλωρευει πολυ το μηχανακι αλλιως

εγώ με το RS το δίχρονο γιατί έχω πολύδισκο γ@μώτη μου ????

Νομιζω οτι δεν εχει να κανει με πολυδισκο και μονοδισκο...Αλλα με αμφιδρομο και μονοδρομο...

Και μια ερωτηση, χανει μονο το αρχικο γατζωμα και το κανει πιο ομαλο, ή χανει εντελως το φρενο του κινητηρα και αν αφησω το γκαζι προς ενα φαναρι για να κοψει σιγα σιγα θα φυγω στο φαναρι ευθεια;;

[anothercbrowner 81]

είναι σαν να πατάει απο μόνο του λίγο τον συμπλέκτη όταν αφήνεις το γκάζι, το πόσο θα τον πατάει έχει να κάνει με το τί ρύθμιση του έχεις κάνει.

[Mak89 0]

και η δυνατοτητες ρυθμισης παιζουν μονο για εξειδικευμενους η ειναι δυνατες και απο τον μεσο χομπιστα?

[Messer 3.982]

Λειτουργει οπως πχ ενα δυναμοκλειδο. Οταν ξεπεραστει ενα οριο δυναμης γυρναει ξεμπλοκαροντας τον πισω τροχο. Για την ιστορια υπαρχουν για πολλες μηχανες (κυριως για σχεδον ολα τα SS απο το 2000 και μετα) και κοστιζουν περιπου 800ε

[Blokos 1]

+499, φλωρευει πολυ το μηχανακι αλλιως

Νομιζω οτι δεν εχει να κανει με πολυδισκο και μονοδισκο...Αλλα με αμφιδρομο και μονοδρομο...

Και μια ερωτηση, χανει μονο το αρχικο γατζωμα και το κανει πιο ομαλο, ή χανει εντελως το φρενο του κινητηρα και αν αφησω το γκαζι προς ενα φαναρι για να κοψει σιγα σιγα θα φυγω στο φαναρι ευθεια;;

Λύστε μου και μένα αυτή την απορία pleaseee

[ALX™ 3.016]

Λύστε μου και μένα αυτή την απορία pleaseee

Η μοτοσυκλέτα φρενάρει με τον κινητήρα κανονικά σε τέτοιες καταστάσεις. Το σύστημα του συμπλέκτη αυτού, ενεργοποιείται όταν πάει να υπάρξει βίαιο μπλοκάρισμα του τροχού. Δηλαδή σε απότομο κατέβασμα σε καλής πρόσφυσης δρόμο. Κάτι σαν το ABS φαντάσου.

[HLIAS 7.581]

+1 απο μενα φιλε...ωραιο θεμα και δεν το ειχα δει ποτε....

Παναγιωτη οπως τα λεει ο Αλεξ ειναι... ο μονοδρομος δεν μπαινει καθε φορα σε λειτουργεια, παρα μονο οταν επιβαλεις στον κινητηρα να επιβραδυνει αποτομα και ξαφνικα κανοντας τα κατεβασματα, αν κλεισεις απλα το γκαζι εστω και με υψηλες στροφες δεν θα ΄΄μπει ΄΄ σε λειτουργεια

[r3negade 3.396]

Ευχαριστω πολυ Αλεξανδρε! Το παραδειγμα με το ABS ηταν πολυ ευστοχο και το καταλαβα πληρως!

[nikolakiss 944]

και η δυνατοτητες ρυθμισης παιζουν μονο για εξειδικευμενους η ειναι δυνατες και απο τον μεσο χομπιστα?

αν οι μηχανολογικες σου δυνατοτητες σε καθιστουν ικανο να αλλαξεις δισκους συμπλεκτη ,τοτε πολυ ευκολα τοποθετεις και ρυθμιζεις μονοδρομο ...

αλλα κατα κυριο λογο η ρυθμιση του εχει να κανει με τα ελατηρια και την σκληροτητα τους ... σαν μπουσουλα οι εταιριες δινουν το βαρος του αναβατη ...οτι με το Χ βαρος θα χρειαστεις τα ψ ελατηρια... αλλα και παλι θα χρειαστεις αρκετα πειραματα για το επιθυμητο αποτελεσμα , για αυτο καλυτερα σε ενα λιγο πιο ψαγμενο συνεργειο οπου θα εξηγησεις τι ακριβως θες να κανεις και θα σε καθοδηγησουν