Λιμνοθαλασσα Μεσολογγιου , ενας υπεροχος τοπος!!!!!

[mitsaras 335]

Ο Όμηρος περιγράφοντας για πρώτη φορά, τη Λιμνοθάλασσα του Μεσολογγίου την αποκάλεσε “περικαλλέα λίμνη”. Ήταν φυσικό να τον γοητεύσει. Πρόκειται για ένα συναρπαστικό σκηνικό της φύσης που μεταμορφώνεται ανάλογα με τις εποχές, παραμένοντας φιλόξενο και αποτελώντας πηγή πλούτου για τον άνθρωπο.

Η Λιμνοθάλασσα του Μεσολογγίου είναι μια παραθαλάσσια λίμνη στην οποία εισχωρεί η θάλασσα και μαζί με τη Λιμνοθάλασσα του Αιτωλικού και το Δέλτα του Αχελώου και του Εύηνου σχηματίζουν έναν από τους μεγαλύτερους υδροβιότοπους της Μεσογείου, έκτασης 336.870 στρεμμάτων με εναλλασσόμενους γλυκόβαλτους και αλμυρόβαλτους και μια εξαιρετικά πλούσια βιοποικιλία. Εκεί απλώνεται ένας φυσικός παράδεισος από υδροχαρή δάση, αμμοθίνες, λουρονησίδες, αμμώδεις όχθες και αλμυρολίβαδα.

Περισσότερα από 250 είδη ενδημικών πουλιών ζουν στη λίμνη ή περνούν εποχιακά. Υδρόβια, φοινικόπτερα (φλαμίγκος), αβοκέτες και χουλιαρομύτες καθρεφτίζουν το πέταγμά τους στα ήρεμα νερά της λιμνοθάλασσας που συνεχώς αλλάζουν χρώμα από τα παιγνιδίσματα του φωτός και του ουρανού. Τα νερά, πλούσια σε ψάρια, κυριαρχούνται από τη μπάφα, το θηλυκό κεφαλόπουλο από το οποίο βγαίνει το ονομαστό αβγοτάραχο. Η λίμνη ζει και προσφέρει τους θησαυρούς της στους ανθρώπους, το ολόλευκο αλάτι της, μια εκπληκτική τοπική κουζίνα, το bird watching… Η άγρια ζωή και οι άνθρωποι μοιάζουν να έχουν βρει μια ισορροπία εδώ και χιλιάδες χρόνια που, όμως, φαίνεται πια να αγγίζει τα όριά της…

Η ευρύτερη περιοχή της λιμνοθάλασσας είναι Εθνικό Πάρκο που προστατεύεται από τη Συνθήκη Ramsar, αλλά κυρίως προστατεύεται από το ίδιο το φυσικό περιβάλλον που περικυκλώνει αυτόν τον θαυμαστό υγροβιότοπο με τους ορεινούς όγκους της Bαράσοβας και του Aράκυνθου, τα Πετρωτά, τον Κουτσιλάρη, αλλά και το Φαράγγι της Kλεισούρας. Γύρω από τη λιμνοθάλασσα, τις νησίδες και τα γύρω όρη υπάρχει καθεστώς προστασίας και πολλά Καταφύγια Άγριας Ζωής και τόποι βιογενετικού αποθέματος, καθώς πρόκειται για μια εξαιρετικά σημαντική περιοχή για αναπαραγόμενα, διαβατικά και διαχειμάζοντα υδρόβια και αρπακτικά πτηνά. Ιδιαίτερα σημαντικό περιβαλλοντικά είναι και το Δάσος του Φράξου 600 στρεμμάτων, κοντά στο Λεσίνι, γεμάτο αρωματικούς φράξους, ασημόλευκες, ασημοϊτιές, φτέλιες και δάφνες. Στο δάσος αυτό φωλιάζουν χιλιάδες πουλιά, αλλά και ερπετά, αμφίβια και πολλά άγρια ζώα. Το 1985 ανακηρύχθηκε από το υπουργείο Γεωργίας Μνημείο της Φύσης. Η χλωρίδα της ευρύτερης περιοχής περιλαμβάνει ορισμένα σπάνια είδη όπως είναι η Centaurea sonchifolia, η Silene ungeri και το ορχιοειδές Ophrys argolica τα οποία, όμως, λιγοστεύουν απειλητικά από τις ανθρώπινες δραστηριότητες, καθώς και τα ενδημικά Centaurea heldreichii, Centaurea niederi και Centaurea aetolica.

Στην ευρύτερη περιοχή του Μεσολογγίου έχουν παρατηρηθεί πάνω από 280 είδη πουλιών μεταξύ των οποίων και 32 από τα 38 αρπαχτικά όρνεα που υπάρχουν στην Ευρώπη. Ο Σπιζαετός, ο Κραυγαετός, ο Μαυρόγυπας, ο Θαλασσαετός, ο Bασιλαετός, ο Φιδαετός, η Ποντικοβαρβακίνα, ο Πετρίτης, το Βραχοκιρκίνεζο, το Διπλοσάινο, το Ξεφτέρι και οι Xουλιαρομύτες φωλιάζουν είτε όλο το χρόνο, είτε εποχιακά γύρω από τη λίμνη και τα γύρω βουνά, καθώς βρίσκουν άφθονη τροφή. Ξεχωριστό το θέαμα που προσφέρουν τα φλαμίγκος, που τα τελευταία χρόνια παρατηρούνται ολόκληρο το χειμώνα και στις αρχές της άνοιξης. Εκεί ξεχειμωνιάζουν οι ελληνικοί αγριοπελεκάνοι, αλλά και άλλα πουλιά όπως Σκαλίδρες, Τρύγγες, Τουρλιά που τα βλέπουμε στις λασπώδεις περιοχές και τις εγκαταλελειμμένες αλυκές. Oι αλυκές εντάσσονται κι αυτές στον υγροβιότοπο ως ένα ειδικού τύπου υγροτοπικό σύμπλεγμα, αφού σε ορισμένες λεκάνες αναπτύσσονται στο βυθό τους φυτά με τα οποία τρέφονται αρκετά υδρόβια πουλιά.

Tον χειμώνα χιλιάδες πουλιά χώνουν τα ράμφη τους μέσα στη λάσπη σε αναζήτηση τροφής, ενώ το καλοκαίρι που το αλάτι των νερών αυξάνεται απότομα, έρχονται μεγάλα σμήνη γλάρων που τρέφονται με κουνουπόψαρα, τα οποία αποτελούν εύκολη λεία, καθώς βρίσκονται σε σύγχυση εξαιτίας της απότομης αλλαγής της αλατότητας. Πρόκειται για έναν παράδεισο για τους φανατικούς του bird watching που κρυμμένοι παρατηρούν με τα κιάλια τους τα πανέμορφα πουλιά όπως ο Phalacrocorax pygmeus, ο Pelecanus crispus, η Aythya nyroca, η Haliaeetus albicilla, ο Aegypius monachus, η Aquila clanga και η Aquila heliaca, ο Gallinago media (μετανάστευση). Τον χειμώνα υπολογίζεται ότι μαζεύονται περί τα 20.000 υδρόβια, εκ των οποίων 10.000 Anas penelope, 3.000 Anas crecca, 3.000 Anas clypeata, αλλά και 15.500 πάπιες Fulica atra.Η καλύτερη εποχή για το bird watching είναι η άνοιξη. Μια πραγματική κιβωτός ζωής…

Η Κυνία λίμνη, όπως την ονόμασε ο Στράβωνας, έχει βάθος 0,45 - 1,65 μέτρα, αν και σε μερικά σημεία φθάνει τα 5-6 μέτρα. Ο Αχελώος εκβάλλει δυτικά της λίμνης, αλλά τα θαλάσσια ρεύματα δημιουργούν προσχώσεις σχηματίζοντας μακρόστενες νησίδες. Γι’ αυτό το λόγο χρειάστηκε να ανοιχτεί κανάλι για να φτάνουν τα πλοία στο Μεσολόγγι. Στο άνω μέρος της, η λιμνοθάλασσα στενεύει σχηματίζοντας ένα “8”. Στο λαιμό ανάμεσα στα δύο τμήματά της υπάρχει το νησάκι του Αιτωλικού. Νοτιοανατολικά υπάρχει η Λιμνοθάλασσα της Κλείσοβας. Λίγο πιο ‘κει οι εκβολές του Εύηνου. Στο νότο η λιμνοθάλασσα κλείνεται από τη νησίδα Τουρλίδα, ενώ εντός της υπάρχουν άλλες οκτώ νησίδες: το Βασιλάδι, η Θολή, η Κλείσοβα, το Κόμμα, η Μαρμαρού, η Πλώσταινα, ο Προκοπάνιστος και ο Σχοινιάς γύρω από τα οποία έχουν αναπτυχθεί ιχθυοκαλλιέργειες. Τα κύρια είδη ψαριών είναι ο κέφαλος, το λαβράκι, η τσιπούρα, ο σπάρος, τα χέλια, ο γοβιός κ.ά.

Μέσα στη λιμνοθάλασσα οι πελάδες, οι καλύβες των ψαράδων που φτιάχνονταν σε κρίσιμα για την αλιεία σημεία της λίμνης πάνω σε πασσάλους φτελιάς που στήριζαν μια ξύλινη βάση. Οι τοίχοι τους είναι φτιαγμένοι από χοντρά καλάμια δεμένα με μάτσα ψάθας και οροφή από πλεγμένο ψιλό αγριοκάλαμο. Θεωρούνταν στατικά και αρχιτεκτονικά επιτεύγματα. Σ’ αυτόν τον τόπο ο χρόνος δεν μετριέται με το ρολόι, αλλά με τις εποχές της παραγωγής. H εποχή του αβγοτάραχου, η εποχή του αλατιού, της τσιπούρας, του λαβρακιού, του γοβιού. Η τέχνη του ψαρέματος στη λιμνοθάλασσα διαφέρει από αυτή της ανοιχτής θάλασσας. Εδώ σημαντικό ρόλο παίζει η γνώση του “ιβαρά” του ψαρά που ξέρει τα ρεύματα και τις φάσεις της παλίρροιας για να στήσει σωστά τα ιβάρια, τους πασσάλους που χώνονται στο βυθό και ενώνονται με ένα διχτυωτό πλέγμα, ώστε να εγκλωβίσει εκεί τα κοπάδια των ψαριών που ψάχνουν για τροφή.

Προϊόν Ονομασίας Προελεύσεως με ευρωπαϊκή βούλα, το αβγοτάραχο, “το χρυσάφι της λιμνοθάλασσας” όπως το λένε οι κάτοικοι της λιμνοθάλασσας βγαίνει από το θηλυκό κέφαλο, την μπάφα, την περίοδο της αναπαραγωγής στο τέλος Αυγούστου με αρχή του Σεπτέμβρη και αφού αλατιστεί, αεριστεί και στεγνώσει, κερώνεται για να συντηρηθεί.

Η παντανόστιμη κουζίνα της περιοχής στηρίζεται στα

ψάρια της λίμνης με πρώτο πιάτο την μπάφα καπαμά και μεζέ το αβγοτάραχο. Μετά ακολουθούν δύο φοβεροί κρασομεζέδες, το πρινσπάτο (χέλι) και το πετάλι (αρσενικός κέφαλος) που ανοίγονται, παστώνονται και ψήνονται στα κάρβουνα. Υπάρχουν φυσικά και οι τσιπούρες και τα λαβράκια που τρώγονται με σκόρδο και πατάτες και μια πικάντικη σάλτσα. Ειδυλλιακή φύση και νοστιμιά, αλάτι και γαλήνη, σε ένα τόπο όμορφο φορτισμένο με παράδοση και ιστορία που ξεκινάει από τη Μυκηναϊκή Περίοδο και φθάνει στους βυζαντινούς χρόνους - όπως μαρτυρούν τα μοναστήρια και τα ασκηταριά στα γύρω βουνά, μέχρι την ηρωική Έξοδο.

Ένας άλλος μεγάλος θησαυρός της λιμνοθάλασσας που συναντάμε δεξιά, πριν από το Μεσολόγγι, είναι οι κάτασπροι λόφοι της Άσπρης που φτάνουν μέχρι τα 15 μέτρα. Η Άσπρη είναι η μεγαλύτερη αλυκή της χώρας και παράγει το 65% του ελληνικού αλατιού. Λίγο πιο πριν η Τουρλίδα, η δεύτερη παραδοσιακή αλυκή. Οι δύο αλυκές καλύπτουν 14 χιλιάδες στρέμματα και παράγουν 130 χιλιάδες τόνους αλατιού το χρόνο. Η παραγωγή ξεκίνησε τον 19ο αιώνα με παραδοσιακό τρόπο, αλλά τις τελευταίες δεκαετίες η εκμετάλλευση έλαβε συστηματική μορφή με την κατασκευή καναλιών και λεκανών (τηγάνια). Τον Μάρτιο ανοίγουν τα κανάλια για να μπουν τα νερά στα τηγάνια και τον Οκτώβριο γίνεται η απόληψή του από τα κρυσταλλωτήρια. Στη συνέχεια συγκεντρώνεται κατάλευκο σε μικρούς σωρούς, για να μεταφερθεί μετά με βαγονέτα στο “αλώνι” όπου ξεπλένεται και μετά μεταφέρεται σε μηχανικές ταινίες στις υπαίθριες αποθήκες, σχηματίζοντας εντυπωσιακούς κατάλευκους κώνους ύψους έως 15 μέτρα.

ο Μεσολόγγι, χτισμένο σ’ ένα βραχίονα που σχηματίστηκε από προσχώσεις ανάμεσα στη λιμνοθάλασσά του και τη Λιμνοθάλασσα της Κλείσοβας, είναι πρωτεύουσα του μεγαλύτερου σε έκταση νομού της, αλλά δεύτερη σε πληθυσμό πόλη του μετά το Αγρίνιο. Η πόλη του Μεσολογγίου σχηματίστηκε στην αρχή του 17ου αιώνα σαν ένα ψαροχώρι που σταδιακά εξελίχθηκε σε σημαντικό εμπορικό λιμάνι με σημαντικά καρνάγια.

Οι Μεσολογγίτες θα αναπτύξουν μεγάλη ναυπηγική και ναυτεμπορική δραστηριότητα. Ήδη, τις πρώτες δεκαετίες του 18ου αιώνα εγκαθίσταται στην πόλη πρόξενος της Βενετίας, ενώ ο στόλος μετράει πάνω από 70 πλοία που μεταφέρουν εμπορεύματα σε ολόκληρη τη Μεσόγειο, αλλά και τον Ατλαντικό. Η “Ιερά πόλις” του Μεσολογγίου, ταυτισμένη με τον ξεσηκωμό του 1821, κρατάει ζωντανή τη μνήμη της ηρωικής Εξόδου με την Πύλη από την οποία βγήκαν νύχτα οι “Ελεύθεροι Πολιορκημένοι”, τον χωματένιο “φράχτη”, τον Κήπο των Ηρώων με τον Τύμβο που άρχισε να δημιουργείται το 1830 μαζί με το τείχος. Τάφοι, ανδριάντες, προτομές αγωνιστών και φιλελλήνων όπως του Μάρκου Μπότσαρη, του Κυριακούλη Μαυρομιχάλη, του Ν. Στουρνάρη, του Λόρδου Βύρωνος, του Βλαχόπουλου, του Καψάλη, του Σπυρομήλιου και τόσων άλλων συμπληρώνουν το σκηνικό.

Στο Δημαρχείο στεγάζεται μια σημαντική πινακοθήκη Ελλήνων και ξένων ζωγράφων του 19ου και του 20ού αιώνα με θέματα γύρω από τον Αγώνα, αλλά και αντικείμενα του Βύρωνα και φύλλα των Ελληνικών Χρονικών του Μάγερ. Στο Μεσολόγγι γεννήθηκαν ο Σπυρίδων Τρικούπης, ο Χαρίλαος Τρικούπης και ο Μιλτιάδης Μαλακάσης, ενώ κατάγεται και ο Κωστής Παλαμάς που άλλωστε τραγούδησε “Tους καημούς της λιμνοθάλασσας”. Μνήμες αποθηκευμένες στα μουσεία της πόλης, το Μουσείο Ιστορίας και Τέχνης, στην Πλατεία Μάρκου Μπότσαρη, το Λαογραφικό Μουσείο, το Μουσείο Τρικούπη, το υπαίθριο Πολεμικό Μουσείο και το Μουσείο Παλαμά. Δίπλα στην πόλη, το φυσικό της επίνειο, η Τουρλίδα, με την παραδοσιακή αλυκή του δήμου, τα αποδημητικά πουλιά, τις τουρλίδες και στο τέλος του δρόμου οι ταβέρνες και τα καφέ με θέα τον Πατραϊκό και το Ακρωτήρι του Άραξου. Η διαδρομή που προσφέρεται για ποδήλατο, αφού υπάρχει και ποδηλατόδρομος, είναι καταπληκτική. Πελάδες, βάρκες και τα χρυσά νερά της λίμνης οδηγούν σε ένα εντυπωσιακό ηλιοβασίλεμμα, που κάνει την Οία της Σαντορίνης να ωχριά…

Δέκα χιλιόμετρα βορειοδυτικά του Μεσολογγίου, συναντάμε το Αιτωλικό, το νησάκι στη μέση της λιμνοθάλασσας που συνδέεται με την ξηρά με δύο πολύτοξες γέφυρες 300 μέτρων. Κατασκευάστηκαν στα μέσα το 19ου αιώνα, χάρις την οικειοθελή επιβολή διοδίων από τους κατοίκους του Αιτωλικού για τα αποπληρωθεί το χρέος του δήμου. Οι δύο γέφυρες αναγνωρίστηκαν το 2002 ως ιστορικά και διατηρητέα μνημεία. Μπορείς να τις διασχίσεις με αυτοκίνητο και να συναντήσεις τους ερασιτέχνες ψαράδες με τα μακριά καλάμια τους να προσπαθούν να εξασφαλίσουν φρέσκο μεζέ για το ουζάκι τους. Η κίνηση στη λίμνη είναι αξιοπρόσεχτη. Όμορφες μικρές βάρκες χωρίς καρίνα που τις κατασκευάζουν απέναντι στα Ρεμπάκια.

Οι 8.000 κάτοικοι του Αιτωλικού, κυρίως αλιείς, ελέγχουν τα εφτά μεγάλα παραγωγικά ιχθυοτροφεία της λιμνοθάλασσας. Τώρα υπάρχει σαφής στροφή της παραγωγής στα λαβράκια και τις τσιπούρες. Στο Αιτωλικό βρίσκεται και το Μουσείο της μεγάλης χαράκτριας Βάσως Κατράκη, με 500 χαρακτικά έργα και μήτρες. Μετά το Αιτωλικό, πίσω από τον λόφο της Αγίας Τριάδας, ένας χωματόδρομος οδηγεί προς το αντλιοστάσιο, ανάμεσα σε ένα σύμπλεγμα διβαριών (ιχθυοκαλλιέργειες). Μετά το Νεοχώρι, ο δρόμος κατευθύνεται προς Λούρο, με πολλές ευκαιρίες να δει κανείς μεγάλους αετούς και αν είναι τυχερός ένα κοπάδι άγριων αλόγων…

Και μερικές χρήσιμες πληροφορίες:

Μετάβαση Οδικώς από την Αθήνα μέσω γέφυρας του Ρίου 216 χλμ. Συν 35 χλμ. για Μεσολόγγι και άλλα 3,5 χλμ. για την Τουρλίδα και άλλα 11 χλμ. για το Αιτωλικό. Δραστηριότητες Κέντρο Πληροφόρησης Επισκεπτών λειτουργεί υπό τη διεύθυνση του νεοϊδρυθέντος Φορέα Διαχείρισης της προστατευόμενης περιοχής (τηλ. 26320-22110). Για τα μνημεία της περιοχής και τις δραστηριότητες στις λιμνοθάλασσες παρέχει η Αναπτυξιακή Εταιρεία (τηλ. 26320-55094 και 26320 22110). Για την παρατήρηση πουλιών ornithologiki.gr (τηλ. 210-8228704).

Μία από τις πολλές πανέμορφες περιοχές της όμορφης χώρας μας...ας προστατέψουμε αυτό το μεγαλείο τουλάχιστον...

[ALX™ 3.016]

Η λιμνοθάλασσα του Μεσογγολίου που έλεγε και η αΰμνηστη Νέζερ :D

Πραγματικά όμορφος τόπος κι έχω την τύχη να περνάω πολύ συχνά από κει!

[George_® 3.317]

ευγε φιλε!μας θυμησες ξανα ποσο ομορφη ειναι η χωρα μας,το χρειαζομαστε τετοιες ωρες!

[Maggellanos 1.549]

:cheers: